Mehter nedir?

Eski askeri mızıkadır. Bu deyim Osmanlılar devrinde, 1826 yılına kadar kullanılmıştır. Bir mehter takımı : «kus» denen büyük davul ile, davul, nakkare, kudüm, nısfiye, zil, zilli maşa, zurna ve nefirden meydana gelirdi. Mehter teşkilatına «mehterhane» denirdi. İstanbul'daki mehterhane 300 kişilikti. Mehter takımı ordu ile birlikte savaşa gider, çaldığı askeri müzikle, savaş gücünü artırırdı.

Yeniçeriler ‘in bir sınıfı tarafından idare edilen mehter teşkilatı 1826'da yeniçerilikle beraber kaldırıldı, yerine askeri bando kondu. İ953'te ise İstanbul'un fethinin 500. yıldönümü münasebetiyle yeniden kuruldu. Bugün milli günlerde ve merasimlerde kullanılmaktadır.

Örgüte ise, “mehterhane” adı verilmekteydi. Askeri mızıka örgütü Türklerde Büyük Selçuklular döneminden beri vardır. Daha sonra Anadolu Selçuklularında da yerini aldı. Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşundan, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırıldığı 1826’ya kadar birtakım değişiklere uğramakla birlikte mehterhane önemini korudu. Mehter takımı ordu savaşa giderken savaş müziği çalarak askere coşku aşılardı. Bir mehter takımında kullanılan başlıca çalgılar şunlardı: Kus (büyük davul), davul, kudüm, zurna, nakkare, zil, zilli maşa, nefir, nısfiye maşa vb.

mehter

Mehter takımını yöneten kişiye mehterbaşı ağa denirdi. Tüm giysileri kırmızı, mesti ise sarı renkli olurdu. Öteki takım elemanlarının da giysileri mehterbaşı ağanınkine benzerdi. Mehter takımına Yeniçeri Ocağı’ nın bir sınıfı yönetirdi. 1826’da Yeniçeri Ocağı kaldırılınca bu örgüt de dağılmış oldu. İstanbul’un Fethi’nin 500. yıldönümü nedeniyle mehter takımı yeniden kuruldu. Günümüzde İstanbul’ daki Askeri Müze’ye bağlı olarak görev yapan gösteri takımı niteliğinde bir mehter takımı vardır.

Mehter,dünyanın ilk ve en eski ordu bandosu ünvanını taşımaktadır. Dünyanın en eski bandosuna ilk olarak Orhun Kitabelerinde rastlanmıştır. Mehter takımının savaşlarda büyük etkisi vardı.Düşmanın psikolojisini bozmak amacıyla hareket eden Mehter Takımı uzaktan gelen ve gök gürültüsünü andıran sesle birlikte düşmanın gözünü korkutmakta ve onları olumsuz etkilemektedir. Bu durum bizim askerlerimize avantaj olarak geri dönmektedir.

Mehter takımı tarihçesi

İlk olarak Hunlarda görülen müzik taktiği Osmanlı döneminde Mehter Takımı adı altında toplanmıştır. Farklı şekillerde devam eden bando günümüze kadar da birçok değişikliğe uğramıştır. Bizler Anadolu Selçuklularından alıyoruz müzik kültürünü olay ise şu şekilde gerçekleşiyor, büyük başarılar sonrası Osman Gazi’ye davul ve sancak hediye olarak gönderiliyor.

Daha sonra Osman Gazi ve askerlerinin ayak üstü dinledikleri Nevbet(Konser) sonrası Osman Gazi Mehter Takımını oluşturuyor. Askeri bakımdan yeri tartışılamaz ancak bunun yanı sıra özel etkinliklerde,kutlamalarda Mehter Takımı Osmanlıda yer almış ve halkın büyük ilgisini toplamıştır. Mehter Takımı diziliş ve yer aldıkları konum bakımından 2’ye ayrılır ve bu düzen bozulmaz.

Yeniçeri ocağının bir parçası Olan Mehterin, hangi tarihte kurulduğu kesin olarak tespit edilememekle birlikte bunun, 14. yüzyılda I. Murat (Hüdavendigar) döneminde Çandarlı Kara Halil Paşa'nın tavsiyesiyle bir ocak halinde kurulduğu söylenebilir. Bazı kaynaklarda bu kuruluşun 1365 yılında olduğu söyleniyorsa da büyük bir ihtimalle bunun 1362 yılında olduğudur. Özelikle Orhan Gazi’nin Alevi-Bektaşilikle ilgilendiği bilinmektedir. Orhan Gazi yeniçeri teşkilatı kurulacağı zaman Hacı Bektaş dergahına gelir. Yeni kuracağı yeniçeri ocağı icin dua ister.

Hacı Bektaş, Pir'i de Bunların adı yeni asker Yeniçeri olsun diyerek Cenabı Hak yüreklerini ak, pazularını kuvvetli, kılıçlarını keskin, oklarını tehlikeli, kendilerini daima galip buyursun diye dua eder. O yüzden yeniçeri ocaklarına Ocak-ı Bektaş-i-yan , kendilerine Taifei Bektaş-i-yan, Güruh Bektaşiye, Zümre-i Bektaşiye gibi isimler vermişlerdir. Osmanlı Devleti, devşirme denilen Hıristiyan çocuklarından oluşturduğu orduyu Hacı Bektaş-ı Veli'nin düşüncelerinden yararlanarak eğitti ve şekillendirdi. Yeniçeri Ordusu denilen bu ordunun ve bağlısı Mehteranın başında bulunan ağa da Bektaşi idi. Bu ordu, 1826 yılına kadar Osmanlı Devleti'nin birinci gücü olmuştur.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç